Szef komisji jest rozmowny. Mówi po ukraińsku, ale podkreśla, że rozumie polski.  

- Teraz to niemodnie tak mówić, ale my Słowianie zawsze się dogadamy... 

- A jakby jeszcze była polska "Wyborowa" i ukraińskie sało (słonina)... 

Rozmawiamy pod ścianą szkoły, na której wisi tablica upamiętniająca uczniów poległych w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945. Związek Radziecki się kłania... Wśród 13 nazwisk jedno jest polskie: Berezowski. Nie powinno to dziwić: do I wojny światowej włącznie w samym Kijowie mieszkało kilkadziesiąt tysięcy Polaków, były polskie gazety, szkoły, kościoły, teatry, biblioteka.  

W szkole nr 25, obok marmurowej tablicy, na ścianie plansze z wystawą o Wielkiej Wojnie, która dla ZSRR zaczęła się w 1941 roku, a nie w 1939, gdy tylko oswobodzono od pańskiej Polski klasę robotniczą i włościańską na dawnych Kresach Wschodnich. W pobliżu zdjęcia maturzystów z kolejnych lat, którzy opuścili tę szkołę z wiedzą podobną, jak ich rodzice 20-30 lat wcześniej. ZSRR dalej żyje w świadomości Ukraińców, do tego jeszcze młodych. Jest w tym jakaś schizofrenia. Ale nie tylko w szkole. Za rogiem, po lewej stronie od szkolnego wyjścia, jest bazarek, na którym można zgodnie kupić koszulki reprezentacji Ukrainy i te z napisem: CCCP. Tak, w Kijowie Związek Radziecki kłania się co chwilę, co nie przeszkadza Ukraińcom być dumnymi z własnego pastwa. To nie koniec "Soviet story". W kolejnej szkole, w kolejnym lokalu wyborczym, kolejna przewodnicząca komisji rozpromienia się, gdy słyszy, że jestem z Polski. Tak, była w Polsce w 1980 roku "po tym, jak U NAS była olimpiada" - mówi. No, tak, u nas czyli w ZSRR, bo olimpiada była w Moskwie. Historia albo sentyment wychodzi przy każdej okazji. I nie obrażajmy się przez to na ukraińską rzeczywistość.  

Ale w innej szkole-siedzibie komisji wyborczej widzę z kolei "wystawkę" poświęconą ofiarom Wielikowo Hołodomora, czyli Wielkiego Głodu, na Ukrainie sowieckiej w latach 30., który pochłonął życie kilku milionów ludzi. Dziś czczenie jego ofiar jest walką o ukraińską - nie radziecką - świadomość historyczną. Rzecz w tym, że na Ukrainie żyją i głosują tacy, dla których najważniejsza jest pamięć o Wojnie Ojczyźnianej, i tacy, co chcą czcić ofiary Wielkiego Głodu, i tacy, co składają hołdy antypolskiej UPA, mającej krew dziesiątków tysięcy Polaków na rękach...  

Może i miał rację jeden z moich rozmówców, który opowiadając mi w przedwyborczą sobotę o podziałach wśród swoich rodaków, powiedział, że tak naprawdę Ukraińców łączą tylko dwie wspólne sprawy: ukraińska reprezentacja piłkarska (ostatnio przegrywa) i aspiracje wstąpienia do Unii Europejskiej (właśnie się oddalają)... 

Dosłownie kilka godzin temu mój informator z Komisji Wyborczej powiedział mi - prywatnie, jak podkreślił - że jeśli Tymoszenko przegra, a jest to prawdopodobne, i do tego niewielką ilością głosów (też prawdopodobne), to nie pogodzi się z wynikiem wyborów i uruchomi społeczne protesty, bo ma, jak usłyszałem, "zawziętych zwolenników". A to oznacza podzielenie kraju na dwie, zwalczające się połowy. Tymoszenko oskarży Janukowycza o wyborcze fałszerstwa, choć wczoraj to samo słyszałem od jednego z najważniejszych przedstawicieli Partii Regionów: że podporządkowana faktycznie Tymoszenko Państwowa Komisja Wyborcza wysłała do Donbasu, który niemal w całości głosuje na "niebieskich", niewłaściwe karty do głosowania, po to, aby później oskarżyć Janukowycza o "cuda nad urną"... Bitwa odbędzie się w parlamencie - Wierchownej Radzie, ale też może na ulicy.

 

Ryszard Czarnecki